Sąd Najwyższy Kanady odrzuca apelację ws. Chevronu

Indianie poszkodowani działaniem zakupionej przez Chevron firmy Texaco próbowali przed sądem w Kanadzie uzyskać odszkodowanie zasądzone przez sąd w Ekwadorze. Po raz kolejny jednak nie udało im się otrzymać odszkodowania za olbrzymie zanieczyszczenia spowodowane przez spółkę w Lago Agrio.

Sprawa Chevron Texaco jest najgłośniejszą walką Indian z Ameryki Południowej przeciwko międzynarodowej korporacji. W latach 1964-1992 Texaco – zakupione w 2000 r. przez Chevron za sumę 36 mld USD – prowadziło badania, a następnie wydobywało i przetwarzało ropę naftową w Ekwadorze. Efektem działalności firmy było nie tylko jej potężne wzbogacenie się, ale również zanieczyszczenie 500 tysięcy hektarów dżungli amazońskiej na północy Ekwadoru. Zanieczyszczenie wód i ziemi spowodowało wzrost chorób pośród lokalnych plemion, w tym raka, a także zmieniło tryb życia wielu społeczności, które zawsze związane były blisko z otaczającą je przyrodą. Wejście na ich terytoria amerykańskiej korporacji, która odprowadziła 19 milionów galonów toksycznych odpadków powstających przy rafinacji ropy, miało bezpośredni wpływ na ich tradycyjne życie, święte rytuały czy łowiectwo.

Zdjęcie: Julien Gomba, źródło: flickr.com

Kiedy w 1992 r. Texaco wychodziło z Ekwadoru, zapłaciło państwu 40 milionów USD w celu oczyszczenia terenu, na którym operowało. Niemniej jednak społeczności indiańskie, bezpośrednio poszkodowane przez aktywność spółki, zdecydowały się na wystąpienie z powództwem przeciwko Texaco o odszkodowanie za niewłaściwe praktyki dotyczące odprowadzania toksycznych odpadów. Sprawa zakończyła się w 2011 r. zwycięstwem Indian, na których korzyść sąd w Sucumbíos zasądził aż 9,5 miliarda USD. Według słów poszkodowanych oraz ich prawnika, Pablo Farjado, kilka dni później prywatny sąd arbitrażowy, powołany na podstawie bilateralnej umowy o ochronie inwestycji, która zawiera ustalenia o kontrowersyjnym systemie ISDS (investment-state dispute settlement, rozstrzyganie sporów między inwestorami a państwem), orzekł na korzyść Chevronu. Brak jednakże oficjalnych informacji na ten temat, a sam Ekwador uznaje za ważny wyrok sądu w Sucumbíos.

Ze względu na to, że firma wycofała się z Ekwadoru, a zatem nie posiadała w kraju żadnych aktywów, poszkodowani musieli szukać sposobu na wykonanie wyroku poza granicami państwa. Pierwsze kroki zostały skierowanie w stronę USA, skąd wywodzi się Chevron, i gdzie w 2014 r.  Sąd Rejonowy w Nowym Jorku wydał wyrok na niekorzyść oskarżycieli. Według sędziego Lewisa Kaplana istniały ”oczywiste i przekonujące dowody”, że zespół Stevena Donzingera, adwokata Indian, użył łapówek, wymuszeń oraz oszustw podczas rozstrzygania sprawy przez sąd w Sucumbíos.

Zdjęcie: Rainforest Action Network, źródło: flickr.com

Po nieudanej próbie w USA Indianie skierowali się do sądów w Argentynie i Brazylii, gdzie Chevron nadal prowadzi działalność. Jednakże i w obu tych państwach w 2017 r. odrzucono ich wniosek o wykonanie wyroku. W tym samym okresie wniosek został złożony w Kanadzie, przeciwko kanadyjskiej filii Chevronu. W styczniu 2018 r. Najwyższy Sąd Ontario odrzucił wniosek, argumentując, że kanadyjska filia nie może odpowiadać za działanie spółki-matki. Obecny wyrok Sądu Najwyższego był odmową ponownego rozpatrzenia sprawy i zamknął możliwość apelacji w tym kraju.

Warto również wspomnieć, że we wrześniu 2018 r. również Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości wydał wyrok na rzecz Chevronu i anulował karę pieniężną. Trybunał w Hadze uznał, że Ekwador naruszył postanowienia Bilateralnej Umowy o Inwestycjach oraz odmówił dostępu do sprawiedliwego i równego postępowania. Po tym wyroku prezydent Ekwadoru, Lenín Moreno, zapowiedział, że zostanie przeprowadzone śledztwo, które wyjaśnić ma, kto jest odpowiedzialny za wyrok na niekorzyść państwa. Oskarżył również byłego prezydenta, Rafaela Correę, o używanie sprawy Chevronu w celach uzyskania ”wiodącej roli w polityce”, co skończyło się niekorzystnym dla Ekwadoru wyrokiem. Correa odpowiedział natomiast oskarżeniem o zdradę i zawiązywanie tajnych paktów z Chevronem.

Nie ulega wątpliwości, że głównym poszkodowanym nadal pozostają Indianie, których wody i terytoria zostały zanieczyszczone toksycznymi odpadami. Ponadto we wszystkich wyrokach to Indianie, którzy występowali przeciwko Chevronowi, musieli ponieść koszty postępowania.

Sprawa ta została niejednokrotnie nagłośniona, była przedmiotem wielu kampanii aktywistów na rzecz praw człowieka, praw plemion tubylczych czy ochrony środowiska. Stała się poniekąd flagową sprawą w zderzeniu praw człowieka i wielkich korporacji, które często mają problem z ich ochroną. Przykład Chevronu służy też często jako argument przeciwko Bilateralnym Umowom Inwestycyjnym, które najczęściej doprowadzają do ograniczania suwerenności państw na rzecz międzynarodowych korporacji.

Zdjęcie: Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ekwadoru, źródło: flickr.com

Źródła:

https://www.elconfidencial.com/mundo/2018-10-24/chevron-texaco-ecuador-amazonia-petroleo_1632611/

https://www.bbc.com/mundo/noticias-america-latina-45454965

https://www.ictsd.org/bridges-news/puentes/news/tribunal-ecuatoriano-condena-a-chevron-a-pago-millonario-por-da%C3%B1os

https://www.forbes.com/sites/michaelkrauss/2019/04/05/the-supreme-court-of-canada-dismisses-donzigers-ecuador-petition-to-appeal/#20bbfd706964

noticiasecuador.net/2019/04/07/tribunal-supremo-de-canada-rechaza-aceptar-apelacion-contra-chevron

https://www.americaeconomia.com/negocios-industrias/canada-rechaza-demanda-ecuatoriana-contra-unidad-de-chevron-por-us9500m

https://www.aa.com.tr/es/mundo/corte-de-la-haya-fall%C3%B3-en-contra-de-ecuador-en-el-caso-chevron/1249579

https://www.bbc.com/mundo/noticias-america-latina-45454965

https://www.reuters.com/article/us-chevron-ecuador-idUSBREA231CZ20140304

Zdjęcia wyróżniające: Julien Gomba, źródło: flickr.com

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *